Hoe gebruik je het Gemeentelijk Gegevensmodel samen met Common Ground?

Ed Kisman · 21 okt 2026

Het Gemeentelijk Gegevensmodel (GGM) en Common Ground zijn twee complementaire initiatieven die samen de basis vormen voor een moderne, gestandaardiseerde gemeentelijke data-architectuur. Het GGM beschrijft wat gemeenten aan gegevens beheren, terwijl Common Ground bepaalt hoe die gegevens worden uitgewisseld en ontsloten. Samen maken ze het mogelijk om de gemeentelijke informatievoorziening fundamenteel te verbeteren: minder kopieën van data, meer controle en betere dienstverlening aan inwoners. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over hoe je beide initiatieven effectief combineert.

Wat is het verschil tussen het Gemeentelijk Gegevensmodel en Common Ground?

Het Gemeentelijk Gegevensmodel (GGM) is een informatiemodel dat beschrijft welke gegevens gemeenten vastleggen, hoe die gegevens samenhangen en welke betekenis ze hebben binnen gemeentelijke processen. Common Ground is een beweging en architectuurprincipe dat bepaalt hoe gemeenten data organiseren en uitwisselen, namelijk bij de bron in plaats van via kopieën.

Het GGM richt zich op de inhoud en structuur van gemeentelijke data. Het model dekt domeinen als het sociaal domein, volkshuisvesting, onderwijs, verkeer en vervoer, en interne organisatie. Voor elk domein legt het GGM vast welke objecten, attributen en relaties relevant zijn. Zo bevat het model voor het sociaal domein gegevens over Wmo, Jeugd, Inkomen en Schuldhulpverlening, terwijl het domein Dienstverlening meldingen, aanvragen en digitale interacties beschrijft.

Common Ground richt zich juist op de architectuur achter de gegevensuitwisseling. De kern van Common Ground is dat gegevens slechts op één plek worden opgeslagen en via gestandaardiseerde API’s worden ontsloten. Applicaties bevragen de bron direct, in plaats van te werken met verouderde kopieën in een stelsel van koppelingen.

Kort samengevat: het GGM zegt wat er in de database staat, Common Ground zegt hoe applicaties daartoe toegang krijgen. De twee initiatieven versterken elkaar, maar zijn fundamenteel verschillend van aard.

Hoe sluit het Gemeentelijk Gegevensmodel aan op de Common Ground-lagen?

Het GGM sluit aan op het Common Ground-vijflagenmodel door als fundament te dienen voor de gegevenslaag (laag 2). Waar Common Ground beschrijft dat data bij de bron moet worden opgeslagen en via API’s beschikbaar moet worden gesteld, biedt het GGM de gestandaardiseerde semantiek die nodig is om die gegevens eenduidig te definiëren en te begrijpen.

Common Ground onderscheidt vijf lagen: interactie, integratie, services, gegevens en opslag. Het GGM opereert primair in de gegevenslaag en de opslaglaag. Door het GGM te gebruiken als gemeenschappelijke taal voor de gegevenslaag, weten alle applicaties die via Common Ground API’s communiceren precies welke betekenis een gegeven heeft. Dat voorkomt misverstanden tussen systemen en maakt hergebruik van data eenvoudiger.

Daarnaast sluit het GGM aan bij de landelijke standaarden die ook binnen Common Ground worden gebruikt, zoals RSGB en RGBZ. Het GGM verwerkt RSGB versie 2.0.2 in de kern en voegt aanvullingen toe op basis van RSGB 3.0 voor het domein Ruimte. Daarmee zorgt het model ervoor dat gemeenten niet opnieuw het wiel hoeven uit te vinden, maar voortbouwen op bestaande afspraken in het gegevenslandschap van de overheid.

Welke gemeentelijke processen profiteren het meest van deze combinatie?

Processen waarbij meerdere afdelingen of systemen dezelfde gegevens nodig hebben, profiteren het meest van de combinatie van GGM en Common Ground. Denk aan het sociaal domein, de Omgevingswet-implementatie en dienstverlening aan inwoners, waar data uit verschillende bronnen snel en betrouwbaar beschikbaar moet zijn.

Concrete voorbeelden van processen die sterk profiteren:

Sociaal domein: Wmo-aanvragen, jeugdhulp en schuldhulpverlening vereisen gegevensuitwisseling tussen meerdere teams en externe partijen. Een gestandaardiseerd model voorkomt dat dezelfde persoonsgegevens op tientallen plekken worden opgeslagen.
Omgevingswet en bouwen: Vergunningverlening combineert gegevens over percelen, bewoners, bestemmingsplannen en meldingen openbare ruimte. Het GGM biedt hiervoor een samenhangende datastructuur.
Dienstverlening: Meldingen, aanvragen en baliecontacten kunnen via Common Ground API’s worden ontsloten, waarbij het GGM zorgt voor een eenduidige definitie van elk gegeven.
Leerplicht en leerlingenvervoer: Gegevens over leerlingen moeten veilig worden gedeeld tussen onderwijs, vervoerders en de gemeente zelf.
Inburgering en jeugdbescherming: Ketensamenwerking vereist dat alle betrokken partijen dezelfde gegevens op dezelfde manier interpreteren.

Gemeenten die deze processen digitaliseren zonder een gestandaardiseerd gegevensmodel lopen het risico dat systemen langs elkaar heen werken en gegevens inconsistent worden bijgehouden.

Hoe implementeer je het GGM binnen een Common Ground-gebaseerde omgeving?

De implementatie van het GGM binnen een Common Ground-omgeving verloopt in fasen: begin met het in kaart brengen van de huidige gegevensstructuren, vertaal die naar het GGM en richt vervolgens de gegevensopslag in op een manier die aansluit op de Common Ground API-standaarden.

Een praktische aanpak ziet er als volgt uit:

Inventariseer bestaande databronnen: Breng in kaart welke systemen welke gegevens bevatten en hoe die nu worden uitgewisseld.
Map naar het GGM: Vergelijk de huidige datastructuren met de domeinen en objecten in het GGM. Identificeer waar definities afwijken of ontbreken.
Richt de gegevenslaag in: Sla gegevens op conform het GGM en zorg dat de databasestructuur de semantiek van het model weerspiegelt. Dit is het moment waarop de beveiliging en governance van de gegevenslaag worden ingericht.
Ontsluiting via API’s: Stel de gegevens beschikbaar via gestandaardiseerde API’s conform de Common Ground-architectuur, zodat applicaties de bron direct kunnen bevragen.
Test en valideer: Controleer of de gegevens die via de API’s worden ontsloten overeenkomen met de definities in het GGM en of alle betrokken systemen correct communiceren.

Een goede data-engineeringaanpak is hierbij onmisbaar. De kwaliteit van de onderliggende database bepaalt direct hoe betrouwbaar de gegevens zijn die via Common Ground worden ontsloten.

Welke uitdagingen komen gemeenten tegen bij het combineren van GGM en Common Ground?

De grootste uitdagingen bij het combineren van GGM en Common Ground zijn datakwaliteit, organisatorische weerstand en de complexiteit van bestaande legacy-systemen. Veel gemeenten werken nog met applicaties die niet zijn ontworpen voor een brongerichte gegevensarchitectuur.

Technische uitdagingen

Legacy-systemen slaan data op in eigen formaten die niet aansluiten bij het GGM. Migratie naar een GGM-conforme structuur vereist zorgvuldige dataconversie en grondige validatie. Daarnaast moet de databaseomgeving stabiel en performant blijven tijdens de transitie, ook als meerdere applicaties gelijktijdig via API’s data opvragen.

Organisatorische uitdagingen

GGM en Common Ground vragen om een andere manier van werken. Gegevens zijn niet langer eigendom van één afdeling of systeem, maar worden gedeeld via gestandaardiseerde kanalen. Dat vereist duidelijke afspraken over gegevensbeheer, eigenaarschap en kwaliteitscontrole. Gemeenten die hier niet voldoende aandacht aan besteden, merken dat de technische implementatie slaagt maar de praktische bruikbaarheid achterblijft.

Verder is het GGM een levend model: nieuwe domeinen en standaarden worden doorlopend toegevoegd. Gemeenten moeten hun implementatie flexibel genoeg houden om mee te kunnen groeien met de ontwikkeling van het model.

Welke tools en standaarden ondersteunen de integratie van GGM en Common Ground?

De integratie van GGM en Common Ground wordt ondersteund door een combinatie van landelijke informatiestandaarden, open source tooling en moderne data-infrastructuur. De meest relevante standaarden zijn RSGB, RGBZ, iWmo en iJw, die allemaal zijn verwerkt in het GGM.

Relevante standaarden en tools op een rij:

RSGB (versie 2.0.2 en 3.0): Standaard voor basisgegevens van gemeenten, gebruikt in de kern van het GGM en aangevuld voor het domein Ruimte.
RGBZ (versie 1.0): Referentiemodel voor gemeentelijke zaaktypen, ondersteunt de procesgerichte kant van het GGM.
iWmo en iJw (versie 2): Standaarden voor gegevensuitwisseling in het sociaal domein, direct verwerkt in het GGM voor Wmo en Jeugd.
Common Ground API-standaarden: De VNG definieert API-specificaties die aansluiten op de GGM-domeinen, zodat applicaties op een gestandaardiseerde manier data kunnen opvragen.
BI- en data-integratieplatforms: Voor rapportage en analyse biedt een data-integratieplatform de mogelijkheid om GGM-conforme data te combineren en te visualiseren voor beleidsmakers en managers.

Voor gemeenten die werken met Microsoft-technologie biedt Microsoft Fabric voor de overheid een moderne infrastructuur om GGM-data te verwerken, te integreren en te ontsluiten op een manier die aansluit bij Common Ground-principes.

Hoe DBA helpt bij GGM- en Common Ground-implementaties

Wij begrijpen dat de combinatie van het Gemeentelijk Gegevensmodel en Common Ground hoge eisen stelt aan de onderliggende databaseomgeving. Een GGM-conforme gegevenslaag die via Common Ground API’s wordt ontsloten, staat of valt met de kwaliteit, stabiliteit en performance van de database die eronder ligt.

Wat wij voor gemeenten kunnen betekenen:

Inrichting en beheer van de gegevenslaag: Wij richten databaseomgevingen in op basis van Oracle, Microsoft SQL Server of PostgreSQL, afgestemd op de structuur van het GGM.
Proactief databasebeheer: Dagelijkse monitoring, back-upcontroles en periodiek onderhoud zorgen dat de databasis van je Common Ground-omgeving altijd betrouwbaar is.
Migratie van legacy-data: Wij begeleiden de overgang van bestaande datastructuren naar een GGM-conforme opzet, inclusief validatie en kwaliteitscontrole.
Advies over gegevensarchitectuur: Onze database-adviseurs denken mee over de beste aanpak voor jouw gemeente, van eerste inventarisatie tot volledige implementatie.
24/7 ondersteuning: Bij incidenten of vragen staan wij klaar, op afstand of op locatie.

Wil je weten hoe wij jouw gemeente kunnen ondersteunen bij het realiseren van een solide gegevenslandschap dat aansluit op GGM en Common Ground? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.